Een jaar van rouw: ik ben er klaar mee.

Tijdens mijn opleiding verpleegkunde leerde ik over ´een jaar van rouw´ en de ´fases van rouw´ in een cirkelvormige stroomdiagram. Bizar dat dat blijkbaar onderzocht was en dat er een patroon in zit, althans dat moest ik er van geloven. Nu ben ik 8 jaar thuiszorg verder en het verbaasd me met de tijd meer over wat voor les ik destijds heb gehad.

‘Dan is er een jaar voorbij en kan ik het loslaten hè.’ Terwijl ze dit zegt schuiven haar handen tegelijkertijd over haar schoot alsof ze werkelijk een pakketje van rouw van zich af schuift. Ik blijf haar nog even aankijken om haar gezicht te willen aflezen. Zijn dit echt haar eigen woorden? Het is een sterke, nuchtere vrouw, maar zeker geen ijskonijn. Ze kijkt even zwijgend naar beneden.

Misschien zijn de woorden die zij zojuist heeft gezegd verteld door iemand uit haar directe omgeving. Wat gaat er nu door haar heen? Gebruikt men ´een jaar van rouw´ als een soort houvast in tijden van chaos? Dan vervolgt ze haar verhaal over dat de herinneringen vervagen en ze toch verder moet. Dat laatste stukje heeft ze vaker verteld, dit klinkt vertrouwd.

Maar wie nog op het idee komt om te vertellen dat de periode van rouw een jaar duurt? Er wordt door een psychiater gesproken over gemiddelden, maar voel je je nou echt geholpen door te horen dat een periode van rouw ongeveer een jaar duurt als een dierbare pas is overleden? En hoe ziet dat er praktisch gezien uit dan: mag er na een jaar niet meer in een hoekje gehuild worden? Moet men iedere dag dan maar weer klaar staan voor alles wat de dag maar weer brengen mag? En wat denkt de omgeving als men na het verlies de wereld binnen enkele maanden alweer aan lijkt te kunnen? 

Als student verpleegkunde klonk het voor mij allemaal vrij logisch: de vijf fases van rouw, het hele jaar wat je door moet zien te komen zonder de persoon die overleden is; kerst, oud & nieuw, verjaardagen, de dag van overlijden, de dag van afscheid… En daarna kwam dan het loslaten en vooruit kijken. Meestal dan. Ja, het is mooi dat ik gedrag herken, maar meer ook niet. 

Nee, nu ik menig cliënt, vriend of kennis heb aangehoord die vertellen over het verlies van hun partner, kind of gezondheid (dat kan, niet te vergeten, ook rouw zijn) is het gegeven ‘een jaar van rouw’ voor mij steeds minder waard gebleken. Rouwen doet iedereen op een geheel eigen manier en met bovenstaand gegeven boek je in een zorgplan en bij geen mens vooruitgang. Het is een proces wat in de loop der tijd zijn eigen unieke vormen aanneemt.

Een jaar van rouw klinkt als een periode met een eindpunt. Zou er iets raars met je aan de hand zijn als het rouwen langer duurt? En wat is dat rouwen dan, op een schaal van 1 tot 10? Een huilpartij een 1? Een hele dag de gordijnen dicht een 10? Ben je rijp voor een psycholoog als je na een jaar nog niet klaar bent met rouwen? Of verwacht men juist dat eventuele psychologische zorg na een jaar niet meer nodig is? En wat kan een psycholoog beter dan bijvoorbeeld een huisarts of gewoon je beste vriendin? Mag het ook je fysiotherapeut zijn die je iedere week ziet? De kapper? Bij wie kan je terecht? Wie luistert er naar je? 

Waarom zou je onderscheid willen maken binnen het rouwproces of tussen rouwprocessen? Waarom zou je willen vergelijken? Een luisterend oor bieden op het moment wanneer het nodig is, is meestal alles wat van belang is na verlies. Of het nu een maand, een jaar of 15 jaar geleden is, ongeacht de plaats of persoon.

2 reacties

  1. Wat een prachtig artikel. Zelf heb ik nog niet bewust zo een rouw mogen meemaken, maar dat zal ongetwijfeld een keer gaan komen. Dat het rouwen om en nabij een jaar duurt is niet iets wat ik om mij heen zie. Vaak duurt het wat langer, zeker bij het verlies van een partner. Ik vind het prettig om te lezen hoe het proces van rouw gaat en ook dat iedereen zijn eigen tempo mag bepalen. Geen hokjes, geen verwachtingen en verplichtingen. Het is geen gegeven, dat stelt mij gerust. Ik denk dat ik vanmiddag mijn vriendin, die pas haar man geeft verloren jouw artikel laat lezen. Liefs

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *